MAPA STRONY RODO KONTAKT DEKLARACJA DOSTĘPNOŚCI
WCAG

Aktualności

O dialogu w praktyce, czyli losy żydowskich absolwentów „Czarnieckiego”

18 listopada 2019

Uczniowie klas I bg i II b uczestniczyli w spotkaniu z emerytowanym nauczycielem naszej placówki – p. Januszem Krzywickim. Zostało ono zrealizowane jako część projektu poświęconego „marszowi śmierci” ludności żydowskiej z terenów Chełma i okolic, którego 80. rocznica przypada w roku bieżącym. Tematyka spotkania dotyczyła losów żydowskich absolwentów naszej placówki, którzy uczęszczali do szkoły w okresie dwudziestolecia międzywojennego.

Wykład rozpoczął się od przybliżenia sytuacji politycznej i społecznej naszego miasta po odzyskaniu niepodległości. Wtedy też tworzono pierwsze polskie szkoły. 22 września 1915 roku, z inicjatywy nowo powstałego Komitetu Obywatelskiego powstała Chełmska Szkoła Filologiczna. W ówczesnym okresie była przykładem  placówki, w której dzięki nowoczesności, wysokiemu poziomowi nauczania oraz tolerancji przybywało uczniów różnej narodowości. Pan profesor zwrócił uwagę na ważną rolę ludności żydowskiej w przedwojennym mieście. Oprócz tego, że stanowiła ona znaczną część obywateli, jej reprezentanci pełnili w Chełmie wiele istotnych funkcji. Zarówno w dziedzinie gospodarki jak i kultury wnieśli znaczący wkład i zapisali się w historii miasta jako współtwórcy jego rozwoju. Uczniowie dowiedzieli się o tworzeniu bibliotek żydowskich, a od 1922 roku żydowskiego szkolnictwa. Ciekawostką była informacja, że w 1937 roku istniało ok. 80 różnych organizacji żydowskich o różnym charakterze, np. politycznym czy kulturalnym, oraz że Rada Miejska w Chełmie przed wojną składała się w 60 procentach z przedstawicieli tej narodowości. W wykładzie zawarte zostały dane dotyczące liczby absolwentów naszej szkoły w poszczególnych rocznikach, ze szczególnym uwzględnieniem absolwentów pochodzenia żydowskiego. Do „Czarnieckiego” w tym okresie uczęszczali Żydzi pochodzący z kręgu zarówno miejscowych przemysłowców, kupiectwa czy inteligencji.

Wśród najbardziej znanych absolwentów ówczesnego Gimnazjum im. Stefana Czarnieckiego prelegent wymienił m. in Lidię Ivry – córkę lekarza Jakuba Ivry, Mordka Sztula, którego ojciec Jakub Icek Sztul był współwłaścicielem młyna „Industria”, Deborę Birenbaum (absolwentkę z 1931 r.), której rodzice posiadali kamienice przy ul. ul. Lubelskiej 36 i Piłsudskiego 5 (obecnie Mickiewicza) oraz skład materiałów aptecznych. Pan Janusz Krzywicki zwrócił także uwagę na Izaaka i Esterę Rozen, rodzeństwo z rodziny przemysłowców, oraz Szyję Lewensztajn, syna Josefa Dawida Lewinsztajna, kupca z Lubelskiej 8. Absolwentką była również Hudessa Lewinsztajn. Warty wspomnienia był także Szmul Mendelson, syn chełmskiego rabina Jehudy Mendelsona, czy Hedda Rubinzon z ulicy Krzywej 20, córka dyrektora banku. Wielu absolwentów powróciło po studiach do Chełma. Byli to m. in. Chaim – Dawid Wolberger, syn znanego felczera Srula – Icka Wolbergera. Po ukończeniu studiów medycznych w Wilnie, w 1927 r. wrócił do rodzinnego miasta jako lekarz rentgenolog (prowadził gabinet przy ul. Pierackiego 5). Jakub Tenebaum powrócił jako inżynier i działał m. in. w Żydowskim Stowarzyszeniu Kulturalno – Oświatowym „Tarbut”. Jako adwokat po studiach pracował Ruwen Nusym Rogak. Wielu absolwentów aktywnych było także po II wojnie światowej. Jednym z nich był Mojżesz Goldzamt, który w czasie okupacji przez Lwów i Taszkent trafił do Moskwy, gdzie ukończył studia architektoniczne. Był autorem koncepcji socrealizmu w architekturze. W roku 1952 zamieszkał wraz z rodziną w Polsce i wykładał na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej. Po II wojnie światowej liceum ukończyli m. in. Aleksander Bakalczuk, absolwent Liceum z 1960 r., prawnik, obecnie w Szwecji, Alicja Feldmus, absolwentka Liceum z 1964 r., lekarz, obecnie w Szwecji, Szymon Bakalczuk, absolwent Liceum z 1967 r., lekarz neonatolog w Lublinie, Giewerc, absolwent Liceum z 1969, prawnik, obecnie poza Polską. W Chełmie mieszkają obecnie Lech Betiuk, absolwent Liceum z 1964 r, prawnik, oraz Wiesław Betiuk, absolwent Liceum z 1968 r, również prawnik.

Spotkanie, przygotowane przez p. prof. Annę Popielewicz, stało się punktem wyjścia do refleksji na temat naszych postaw wobec tych faktów historycznych, które wpływają na naszą teraźniejszość i przyszłość.

Powrót

KONTAKT:

I Liceum Ogólnokształcące
im. Stefana Czarnieckiego
ul. Czarnieckiego 8
22-100 Chełm
tel. +48 82 565 38 85

Sekretariat czynny:
poniedziałek - piątek 7.30 - 15.30

www.1lochelm.pl
e-mail: liceum@1lochelm.pl